Chi tiết

 

Di tích lịch sử căn cứ tỉnh ủy Cần Thơ

Ngày 01-03-2020 - Lượt xem: 209

Đường vào khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ

Di tích Căn cứ tỉnh ủy Cần Thơ tọa lạc ấp Phương Qưới B, xã Phương Bình, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang, cách thành phố Vị Thanh 24 km, thành phố Cần Thơ 44 km.

Trong kháng chiến chống Mỹ xâm lược, thành phố Cần Thơ là trung tâm đầu não của vùng IV chiến thuật của Mỹ ngụy, tòa lãnh sự Hoa Kỳ, cơ quan tình báo CIA, đủ các loại binh chủng, hậu cứ kho tàng, sân bay, cảng quân sự v.v… là nơi xuất phát quân đánh phá các tỉnh miền Tây Nam bộ. Địch chọn Cần Thơ là trọng điểm bình định đánh phá ác liệt, nhất là sau tổng tấn công 1968, vào những năm 1969 - 1970 - 1971 chúng huy động một lực lượng lớn quân chủ lực, bảo an, dân vệ và các loại máy bay, xe tăng, đại bác … dội bom, pháo bầy, B52 rải thảm, chất độc hóa học, phát quang vùng nông thôn giải phóng của ta, đi đôi chiêu dụ hàng, hòng tách dân ra khỏi Đảng “tát nước bắt cá”, nhằm tiêu diệt Đảng và cách mạng.

Để đối phó âm mưu mới của địch, vào tháng 4/1971 Ban chấp hành Tỉnh ủy Cần Thơ họp tại khu rừng lá xã Xà Phiên huyện Long Mỹ, dưới sự chủ trì của đồng chí Bí thư Nguyễn Tự Giác (Mười Quang). Hội nghị đánh giá tình hình thuận lợi, khó khăn và tương quan lực lượng giữa ta và địch; trên cơ sở đó đề ra phương hướng nhiệm vụ mới cho Đảng bộ. Ban Thường vụ Tỉnh ủy sau khi bàn bạc trao đổi kỹ lưỡng đi đến quyết định phân công đồng chí Phạm Duy Khương và đồng chí Phạm Văn Tho đi tìm địa điểm để xây dựng căn cứ Tỉnh ủy. Sau khi đi khảo sát nhiều nơi, cuối cùng chọn địa điểm ở ấp Phương Quới B, xã Phương Bình, huyện Phụng Hiệp, làm căn cứ để Tỉnh ủy đứng chân chỉ đạo phong trào cách mạng trong tỉnh tấn công làm thất bại âm mưu bình định của địch.

Căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ được khởi công xây dựng vào đầu tháng 2/1972, tại nền nhà của Bà Bái - một địa chủ ngày xưa, nên mọi người quen gọi là “Căn cứ Bà Bái”.

Bước đầu căn cứ chỉ xây dựng vài căn nhà nhỏ, nơi làm việc của Ban Thường vụ, Văn phòng và đội phòng thủ (đội bảo vệ). Sau đó, cất thêm một số căn nhà khác cho các bộ phận: cơ yếu, điện đài, thông tin, nhà ở cho cán bộ nữ, nhà thường trực, nhà khách, nhà ăn, giao liên v.v… Tỉnh ủy quyết định cất hội trường Tỉnh ủy, giao cho đồng chí Phạm Duy Khương và đồng chí Phạm Hiền Lành chỉ đạo trực tiếp, việc thi công gồm các đồng chí: Hai Trương, Hai Qui, Hóa; cung cấp cây gỗ do các đồng chí Sáu Thái, Sáu Sự, Hai Trung v.v… Hội trường bằng gỗ kê tán, lợp bằng lá, bắt đầu thi công vào đầu tháng 9 đến tháng 10/1973 xong, để chuẩn bị cho cuộc hội nghị triển khai “đánh bình định” vào tháng 10/1973. Căn cứ Tỉnh ủy tập trung một quần thể khoảng 6 hecta. Chung quanh căn cứ của Tỉnh ủy, địch đóng đồn bót dày đặc, đồn Bộ Đỏ gần nhất khoảng 500 mét.

Hội trường – Điểm trung tâm của Di tích Căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ

Từ căn cứ này, Tỉnh ủy Cần Thơ đứng chân vững chắc lãnh đạo chỉ đạo quân dân tỉnh nhà đánh địch bằng 3 mũi giáp công, gỡ đồn bót địch, phát động quần chúng phá “ấp chiến lược”, giành quyền làm chủ mở rộng vùng giải phóng, tạo thế tạo lực mới cho tỉnh nhà.

Hiệp định Paris được ký kết và có hiệu lực ngày 28/01/1973, nhưng địch với bản chất ngoan cố lật lộng phá hoại Hiệp định thực hiện âm mưu “bình định”, “tràn ngập lãnh thổ”, chiếm đất giành dân. Đầu tháng 3/1973, chúng tập trung 40 tiểu đoàn của Sư đoàn 21 bộ binh, một số Trung đoàn của Sư 9, Sư đoàn 7 bộ binh, biệt động quân, pháo binh, xe bọc thép v.v… đánh vào vùng nông thôn giải phóng của ta, liên tục dài ngày, với mật độ bom đạn cao. Điển hình là chỉ trong vòng 18 ngày sau khi ký Hiệp định Paris có hiệu lực, địch đã bắn trên 40.000 quả đại bác, hơn 100 phi vụ đánh phá ác liệt vào vùng căn cứ của ta từ Cái Sơn đến Quang Phong, xã Phương Bình, huyện Phụng Hiệp trong phạm vi không quá 4 cây số. Chúng đánh phá càn quét đến đâu, đóng đồn bót chiếm đất đến đó. Đồn bót dày đặc không còn ngã ba, ngã tư sông hoặc trục giao thông nào không có địch chiếm đóng. Ngoài ra, còn có 2 chi đội xe M113 đóng, càn quét nhiều tháng trên cánh đồng Phương Ninh, xã Phương Bình đã gây cho ta không ít trở ngại khó khăn.

Đến tháng 6/1973, địch tập trung lên đến 75 lượt tiểu đoàn trên chiến trường Phụng Hiệp - Long Mỹ; riêng trên tuyến Lái Hiếu, xã Phương Bình địch tập trung hằng chục tiểu đoàn đánh phá ác liệt chà đi xát lại, hòng đánh bật Tỉnh ủy ra khỏi địa bàn. Nhưng Tỉnh ủy Cần Thơ vẫn vững vàng đứng vững nơi căn cứ, lãnh đạo quân dân trong tỉnh vượt qua mọi khó khăn, gian khổ hy sinh, phát huy sức mạnh 3 mũi tấn công địch, bẻ gãy nhiều đợt càn quét, lấn chiếm, gỡ đồn bót của địch, giành lại vùng giải phóng của ta.

Tình hình quân dân ta thắng lớn ở chiến trường chung và tỉnh Cần Thơ được sự hỗ trợ của lực lượng Quân khu, ta liên tiếp giành nhiều thắng lợi, bẻ gãy các bước bình định của địch trên địa bàn Phụng Hiệp, Long Mỹ (Chương Thiện) đẩy địch vào thế thất bại, bị động. Hội nghị Tỉnh ủy mở rộng để triển khai Nghị quyết 21 của Trung ương Cục và Nghị quyết của Khu ủy Tây Nam bộ, gọi là “Hội nghị đánh bình định” được tổ chức tại hội trường căn cứ Tỉnh ủy trong 7 ngày đêm (từ ngày 12 đến ngày 18/10/1973), với 125 đại biểu thuộc các ban, ngành cấp tỉnh, các đơn vị vũ trang và 7 huyện. Đây là một cuộc Hội nghị có ý nghĩa lịch sử, đông nhất, dài ngày nhất trong hoàn cảnh khó khăn, địch đang tập trung đánh phá bình định ác liệt. Hội nghị đã ra Nghị quyết toàn diện quan trọng cho hai năm 1974 - 1975; trước mắt là tập trung, kiên quyết đánh bại kế hoạch bình định mùa khô 1973 - 1974 của địch. Đảng bộ, quân và dân Cần Thơ đã đẩy mạnh 3 mũi tấn công, kết hợp với pháp lý Hiệp định Paris đánh địch bình định lấn chiếm, gỡ đồn bót, phá kềm, giành dân mở rộng vùng giải phóng. Đặc biệt là quân dân ta đã diệt chi khu Một Ngàn, một vị trí chiến lược quan trọng nằm giữa tiểu khu Phong Dinh và Chương thiện đã phá vỡ tuyến phòng thủ của địch, gây cho địch tâm lý thất bại, sa sút tinh thần, mở đầu cho các trận chiến thắng liên tiếp gỡ hàng loạt mảng đồn bót địch trên tuyến Lái Hiếu, Búng Tàu, Nước Trong, Nước Đục, Nàng Mau v.v… ta đã làm chủ trên chiến trường, làm cho địch bị động lúng túng co cụm phòng thủ.

Chỉ trong vòng 8 tháng sau khi có Nghị quyết “Hội nghị đánh bình định” của Tỉnh ủy Cần Thơ (tháng 10/1973 đến tháng 5/1974), ta đã tiêu diệt và bức rút 173 đồn bót giặc, bắn chìm 31 tàu chiến, bắn cháy 104 xe M113, bắn rơi và phá hủy 26 máy bay, thu hơn 1.000 súng các loại v.v… giải phóng trên 50 ấp, với hơn 120.000 dân. Ta đã đánh bại cơ bản kế hoạch “bình định mùa khô” 1973 - 1974, đẩy địch vào thế thất bại trên chiến trường Cần Thơ.

Một gốc trưng bày di tích Căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ

Phát huy thắng lợi, đồng thời nghiêm chỉnh chấp hành mệnh lệnh của Bộ Chính trị Trung ương Đảng, mở cuộc tổng tấn công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, mà đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thực hiện Di chúc thiêng liêng của Bác Hồ kính yêu “Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt, linh hoạt, táo bạo của Tỉnh ủy, quân dân Cần Thơ xông lên tổng tấn công và nổi dậy như bão táp “Một ngày bằng hai mươi năm”. Chỉ trong 2 ngày 30/4 và 1/5/1975, đã giải phóng hoàn toàn tỉnh Cần Thơ, góp phần giải phóng miền Nam, viết nên những trang sử chói lọi nhất của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX.

Việc chọn địa điểm để xây dựng căn cứ Tỉnh ủy, khẳng định sự quyết đoán đúng đắn mang tầm chiến lược, một “căn cứ trong lòng dân”. Đảng tin dân, dân tin Đảng bảo vệ che chở Tỉnh ủy tồn tại đứng chân lãnh đạo, chỉ đạo xuyên suốt từ năm 1972 đến năm 1975, đánh thắng địch bình định tạo thế lực mới và làm nên đại thắng mùa xuân năm 1975.

Với những sự kiện lịch sử và thành tích quan trọng đó, ngày 27/4/1990, Bộ Văn hóa - thông tin ra Quyết định công nhận căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Nhân hai mươi năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc (30/4/1975 - 30/4/1995) Tỉnh ủy, UBND tỉnh Cần Thơ quyết định xây dựng nhà lưu niệm và tiếp tục trùng tu, tôn tạo các hạng mục đến năm 2002 hoàn thành khu lịch sử, du lịch sinh thái vùng sông nước. Là nơi tham quan vui chơi, đồng thời giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.


Đang online: 9
Hôm nay: 3230
Đã truy cập: 3836213